Faksymilowe wydanie dziewiętnastowiecznych edycji dzieł Fryderyka Chopina (1810–1849) to wybór najcenniejszych druków z kolekcji chopinianów przechowywanych w Gabinecie Zbiorów Muzycznych Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu. Całą kolekcję tworzy 90 egzemplarzy pierwszych wydań utworów Fryderyka Chopina. Kilkanaście z nich zostało opublikowanych za życia kompozytora. Te właśnie - przede wszystkim - znalazły się w tej wyjątkowej publikacji. Zaś jej bezpośrednią okazją jest - przypadająca obecnie - 200. rocznica urodzin wielkiego polskiego kompozytora.

Między 1833 a 1849 rokiem utwory Fryderyka Chopina ukazywały się drukiem równocześnie we Francji, Anglii, Niemczech lub Austrii. Publikacje te posiadają cechy charakterystyczne dla danego wydawnictwa. Edycje francuskie i angielskie były w całości sztychowane, natomiast większość egzemplarzy niemieckich ma litografowaną stronę tytułową oraz sztychowany tekst muzyczny. Pierwodruki były często poprawiane, wiele z nich miało kilka nakładów. Najwcześniejsze edycje kompozycji Fryderyka Chopina nie stanowią dziś wielkiej rzadkości, gdyż można je spotkać w bibliotekach polskich i obcych. Unikatowe są jednak ich pierwsze nakłady.

Niniejsze wydawnictwo jubileuszowe zawiera kompozycje drukowane osobno, pojedynczo oraz publikowane w zbiorach dzieł innych kompozytorów. Prezentowane utwory pochodzą z lat 1832–1846 i zostały uszeregowane według daty ich powstania. Wybrane dzieła są prawdziwymi cymeliami, pochodzącymi zasadniczo z pierwszych publikacji.

Nokturny op. 9 w niemieckiej edycji Friedricha Kistnera to pierwsze dzieła Fryderyka Chopina wydane na zasadach publikacji równoczesnej. Zbiór ukazał się we Francji i w Niemczech w styczniu 1833 roku. Chopin dedykował je francuskiej pianistce, kompozytorce i pedagog Madame Camille Pleyel [BUMK, sygn. IV 5439].

Nokturny op. 15 we francuskiej edycji Mauricea Schlesingera, wydane w Paryżu w grudniu 1833 roku stanowią dużą rzadkość. Jest to pierwszy nakład francuski ze skróconą wersją strony tytułowej. Kompozytor dedykował je przyjacielowi, niemieckiemu pianiście i kompozytorowi Ferdynandowi Hillerowi [BUMK, sygn. IV 5440].

Nokturny op. 27 w niemieckiej edycji Breitkopfa i Härtla, datowane są na przełom kwietnia i maja 1836 roku. Wyróżnikiem tej najwcześniejszej publikacji jest zawartość strony tytułowej. Brakuje na niej wzmianki o dwóch zagranicznych przedstawicielach, u których można było nabywać wydania Breitkopfa i Härtla. Chopin dedykował je hrabinie Thérese d’Appony, jednej ze swoich uczennic [BUMK, sygn. IV 5441].

Sonata op. 35 w niemieckiej edycji Breitkopfa i Härtla ukazała się po raz pierwszy w Lipsku w maju 1840 r. [BUMK, sygn. III 2071].

Mazurki op. 41 w niemieckiej edycji Breitkopfa i Härtla pojawiły się na rynku wydawniczym w 1840 roku. Chopin poświecił je przyjacielowi i poecie Stefanowi Witwickiemu [BUMK, sygn. IV 1705].

Mazurek a-moll (bez numeru opusu), dedykowany przyjacielowi i uczniowi Emilowi Gaillardowi, pochodzi z wydanej w 1841 roku w Paryżu antologii Album de Pianistes Polonais Morceaux inedits, zawierającej utwory polskich pianistów mieszkających w tym czasie w Paryżu. Jest to druk niezmiernie cenny z uwagi na swą unikatowość (na świecie zachowały się tylko 4 egzemplarze) oraz różnice edycyjne stron tytułowych i kompozycji wewnętrznej poszczególnych egzemplarzy [BUMK, sygn. IV 2843].

Mazurki op. 50 w austriackiej edycji Pietro Mechettiego zostały wydane w Wiedniu w sierpniu 1842 roku. Chopin dedykował je przyjacielowi Leonowi Szmitkowskiemu [BUMK, sygn. IV 1701].

Polonez fantazja op. 61 w niemieckiej edycji Breitkopfa i Härtla opublikowano w Lipsku w 1846 roku. Artysta ofiarował go jednej ze swych uczennic Annie Veyret [BUMK, sygn. IV 12233].

Omawiany album pierwodruków dopełniają dwie litografie: Portret Fryderyka Chopina autorstwa Henryka Aschenbrennera z ok. 1850 roku i Portret pośmiertny Fryderyka Chopina z 1850 roku -dzieło Bolesława Podczaszyńskiego. Obie ilustracje pochodzą z kolekcji Gabinetu Zbiorów Graficznych Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu.

Ilona Lewandowska